Μείωση των συνδεόμενων με τα ναρκωτικά θανάτων

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έχουν αυξηθεί οι γνώσεις σχετικά με τους κοινωνικούς και προσωπικούς παράγοντες κινδύνου, τους κινδύνους θανάτου συνδεόμενου με τα ναρκωτικά και των περιστάσεων υπό τις οποίες είναι πιθανόν να επέλθει ένας τέτοιος θάνατος, ιδίως με τη θανάσιμη υπερβολική δόση ηρωίνης (π.χ. Best κ.ά., 2000· 2001· Origer και Delucci, 2002). Τα πορίσματα των σχετικών ερευνών αφήνουν να διαφανούν οι σημαντικές δυνατότητες των ιατρικών και εκπαιδευτικών μεθόδων να συμβάλλουν στη μείωση του αριθμού των θανάτων. Η μείωση των θανάτων που οφείλονται σε υπερβολική δόση ναρκωτικών που παρατηρήθηκαν πρόσφατα σε αρκετές χώρες (Γαλλία, Ισπανία) αποδίδεται στην αυξημένη διαθεσιμότητα της θεραπείας υποκατάστασης (π.χ. στη Γαλλία: εθνική έκθεση 2002, 2003) καθώς και σε αλλαγές στον τρόπο χορήγησης, με μείωση της ενέσιμης χρήσης ναρκωτικών (ΕΚΠΝΤ, 2004β).

Πλαίσιο 4: Αίθουσες επιτηρούμενης χρήσης

«Αίθουσες επιτηρούμενης χρήσης ναρκωτικών», δηλαδή εγκαταστάσεις στις οποίες οι καταγεγραμμένοι χρήστες ναρκωτικών μπορούν να χρησιμοποιούν ναρκωτικά σε συνθήκες υγιεινής, υπό την επίβλεψη ειδικευμένου προσωπικού και χωρίς το φόβο της σύλληψης, λειτουργούν σε τριάντα εννέα ευρωπαϊκές πόλεις. Στην έκθεση του ΕΚΠΝΤ με τίτλο European report on drug consumption rooms) (Ευρωπαϊκή έκθεση για τις αίθουσες επιτηρούμενης χρήσης ναρκωτικών) ( (ΕΚΠΝΤ, 2004α) περιγράφεται τι είναι οι αίθουσες χρήσης, γιατί και πώς προέκυψαν, οι συγκεκριμένες ομάδες στόχοι για τις οποίες προορίζονται οι εγκαταστάσεις, οι στόχοι και η λειτουργία τους. Στην έκθεση συνοψίζονται τα διαθέσιμα στοιχεία.

Ως άκρως εξειδικευμένες υπηρεσίες, ενταγμένες στο ευρύτερο δίκτυο των υπηρεσιών για τους χρήστες ναρκωτικών, οι αίθουσες επιτηρούμενης χρήσης βασίζονται στη συναίνεση και την ενεργή συνεργασία των επαγγελματιών υγείας, των αστυνομικών αρχών και των αρχών αυτοδιοίκησης. Στην έκθεση διαπιστώνεται η επιτυχία των χώρων αυτών ως προς τη δημιουργία επαφών με μια εξαιρετικά προβληματική ομάδα χρηστών και στην προώθηση της πρόσβασής τους στην αναγκαία πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη καθώς και στις κοινωνικές και θεραπευτικές υπηρεσίες. Η πρόσβαση που παρέχεται σε καθαρά σύνεργα ενέσεων και το επιτηρούμενο περιβάλλον στο οποίο γίνεται η χρήση συμβάλλουν στη μείωση των κινδύνων νοσηρότητας και θανάτου, καθώς και στη μείωση της όχλησης του κοινού που προκαλεί η χρήση ναρκωτικών σε δημόσιους χώρους.

Η μείωση του αριθμού των συνδεόμενων με τα ναρκωτικά θανάτων αποτελεί στόχο σε ευρωπαϊκό επίπεδο (στρατηγική της ΕΕ για τα ναρκωτικά 2000–2004, στόχος 2), καθώς και σε αυξανόμενο αριθμό εθνικών στρατηγικών για τα ναρκωτικά στα κράτη μέλη (πίνακας 8 ΕΓ).

Πίνακας 8 ΕΓ: Στρατηγικές και επιλεγμένα μέτρα για τη μείωση των συνδεόμενων με τα ναρκωτικά θανάτων στα 25 κράτη μέλη της ΕΕ και τη Νορβηγία (EN)

Η διάδοση πληροφοριών και εκπαιδευτικού υλικού στους χρήστες ναρκωτικών και στα κοινωνικά τους δίκτυα σχετικά με τους κινδύνους και τη διαχείριση της λήψης υπερβολικής δόσης ναρκωτικών (ενημερωτικά δελτία, αφίσες, φυλλάδια ή βίντεο) αποτελεί συνήθη πρακτική στα περισσότερα «παλαιά» κράτη μέλη, αλλά δεν είναι συνηθισμένη στα νέα. Άλλοι τρόποι αντιμετώπισης βάσει αποδεικτικών στοιχείων, όπως η παρέμβαση συνομηλίκων σε περιπτώσεις έκτακτων περιστατικών που συνδέονται με τα ναρκωτικά και η ενθάρρυνση της κλήσης ασθενοφόρων από τους χρήστες ναρκωτικών που ενδέχεται να είναι παρόντες σε λήψη υπερβολικής δόσης ναρκωτικών, αναφέρονται από αρκετές χώρες, αλλά δεν υπάρχουν συστηματικές πληροφορίες σχετικά με το επίπεδο παροχής τέτοιων μαθημάτων. Η διανομή ενός ανταγωνιστή οπιούχων (ναλοξόνη) στους χρήστες ναρκωτικών είναι ένα από τα μέτρα που λαμβάνονται ή εξετάζονται σε ορισμένες χώρες για τη μείωση των θανάτων που οφείλονται σε υπερβολική δόση (83) (ΕΚΠΝΤ, 2004α).

Σε ορισμένες χώρες, υπάρχουν εγκαταστάσεις επιτηρούμενης χρήσης ναρκωτικών για χρήστες που συχνάζουν σε πιάτσες ναρκωτικών και διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να πάρουν υπερβολική δόση: τέτοιες υπηρεσίες υπάρχουν στη Γερμανία, την Ισπανία και τις Κάτω Χώρες, και προετοιμάζονται στο Λουξεμβούργο, τη Σλοβενία και τη Νορβηγία. Εάν η κάλυψη είναι επαρκής, οι αίθουσες αυτές μπορούν να συμβάλλουν στη μείωση των συνδεόμενων με τα ναρκωτικά θανάτων στις πόλεις (βλ. επίσης πλαίσιο 4).

Ένα σχέδιο βασισμένο σε υπηρεσίες έκτακτων περιστατικών στην Αυστρία απευθύνεται σε χρήστες ναρκωτικών που λαμβάνουν συχνά υπερβολική δόση ναρκωτικών (84).

(83) Βλέπε Πίνακα 8 ΕΓ: Στρατηγικές και επιλεγμένα μέτρα για τη μείωση των συνδεόμενων με τα ναρκωτικά θανάτων στα 25 κράτη μέλη της ΕΕ και τη Νορβηγία.

(84) Βλέπε υπεύθυνο επικοινωνίας του σχεδίου EDDRA στην Αυστρία στη βάση δεδομένων EDDRA.